NIA PERDUA MAIBÉ LA HALUHA KANEK”

Oleh: Amália Da Silva Flana

Moris núdar grasa boot ida. Buat barak mak úniku no la barak atu ema deskobre, hamnasa ne’ebé ema dehan ksolok no tanis ne’ebé ema hanaran triste. Iis moris núdar milagre realidade ne’ebé akontese kada minutu maibé la to’ó iha fuan atu ema sente no fó agradese. Karik mundu nia furak falun neon tomak núne’e lalehan sai hanesan mehi iha imajinasaun eh bele mós sai hanesan hahusuk sein hatan ne’ebé klaru.

Iha ema barak oferese nia tilun atu rona maibé la fó fuan atu sente, iha ema barak fó nia matan atu haree maibé la lolo liman atu tulun, iha ema barak fó nia liafuan di’ak maibé la ho domin ne’ebé moos. La’os fasil atu komprende kle’an kona-ba “moris”, liafuan simples ho signifikadu boot. La’os ekspektasaun mak esplikasaun maibé esperénsia mak manorin no lisaun. Sai ema di’ak de’it seidauk to’o atu ó simu haksolok maibé hatene agradese katak ó mak ksolok nain ne’ebé loos. Lalatak sira ne’ebé ho kanek, fuan sira ne’ebé rahun, klamar sira ne’ebé moras mak frakeza pasadu ne’ebé sai forsa iha prezente. Esperansa ne’ebé mate, espiritu ne’ebé kolen, mentalidade ne’ebé mout la’os razaun atu para sai lutante ba Fé no espiritual.

Nia feto ho sentimentu trauma, moris ho kanek no klamar ne’ebé moras. Ida ne’ebé iha fiar katak ema hotu –hotu sei kompriende kona-ba grasa no milagre, maibé nia fraku no nurak liu atu uza kapasidade natureza balun ne’ebé nia iha. Nia mout hamutuk ho konfiansa ne’ebé nia fó atu sira diriji, maibé ikus fuan deskobre katak ne’e sala no laloos. Ba sé mak atu nia hirus ?, nia-an ne’ebé fó fiar eh sira ne’ebé fó koñese kona-ba mundu rua entre forsa lalehan no forsa mundu nian ?. Liafuan sai to’os no maten hanesan fatuk atu tatoli sai sentimentu ne’ebé komesa lakon nia naroman, núne’e nonok no monok sai dalen ne’ebé nia hili atu hakilar. Karik depresaun sai moras atan ba ema balun, núne’e haksolok sei sai osan-mean ne’ebé ema hadau. Iha tempu ne’ebé kakutak haluha atu hanoin rasional, nia sei halo orasaun atu nia nafatin moris.

Kanek pasadu transforma nia sai feto ne’ebé barani, maske nakukun sei falun nia dala rihun tan, maibé nia sei buka rasik naroman ho esperansa pedasuk ne’ebé moris. Fuan ne’ebé iha fitar sei la perfeitu hanesan dahuluk seidauk iha kanek, maibé nia bonita liu tanba iha jardín foun ho ai-funan úniku. Ema lubuk sei husu ba nia tan lian la’ek ne’ebé naksubar iha minute balun liu ba, haklalak no hatun nia tan nia la iha forsa hanesan sira seluk atu kontente, hamnasa no halimar. Haluha katak, karik oras tuir mai sira hirak ne’e mak sei basa-liman tanba hakfodak ho susesu ne’ebé taka nia prosesu.

Nia feto ho trauma, nia perdua maibé la haluha kanek, la’os atu rai ódio ba pasadu maibé atu define katak nia manan nain ne’ebé lolos. Nia serve atu moris hanesan sira seluk

sein presaun husi aspektu saida de’it, nia frakeza mak nia forsa no nia istória mak nia motivasaun.